Who are the Ismailis?
اسماعیلیان کیستند؟
A concise, source-based introduction for readers encountering Ismaili history for the first time. The wider Ismaili past is described for historical context; this archive particularly develops Nizari Ismaili history and heritage.
در این راهنمای دو‌زبانه، تاریخ اسماعیلیان از پیدایش تا امروز به زبان ساده و براساس منابع پژوهشی معرفی می‌شود. شاخه‌های تاریخی برای شناخت زمینه توضیح داده شده‌اند؛ تمرکز اصلی آرشیف بر تاریخ و میراث نزاری اسماعیلی است.
1. Origins, Imamat and branches
Early Ismailism
Ismailis belong to Shi‘i Islam. In the eighth century, debates about leadership after Ja‘far al-Sadiq contributed to the development of distinct Shi‘i communities. In the Ismaili understanding, legitimate religious guidance continues through the hereditary Imamat associated with Isma‘il ibn Ja‘far and his descendants. Historians distinguish the community’s own accounts of succession from the interpretations of other Shi‘i traditions.
پیدایش و مفهوم امامت
اسماعیلیان از شاخه‌های اسلام شیعی هستند. در سده هشتم میلادی، اختلاف دیدگاه درباره جانشینی امام جعفر صادق به شکل‌گیری جریان‌های گوناگون شیعی کمک کرد. در باور اسماعیلی، امامت در تداوم نسب اسماعیل بن جعفر و فرزندان او دنبال می‌شود. پژوهش تاریخی باید روایت هر سنت مذهبی را از داوری مستقل مورخان جدا کند.
2. The Fatimid period and the 1094 succession dispute
A major political and intellectual era
The Fatimid caliphate (909–1171) brought Ismaili leadership to North Africa and Egypt. Cairo was founded in 969 and the development of al-Azhar and other institutions contributed to the intellectual history of the region. After the death of Imam-caliph al-Mustansir in 1094, Ismailis divided over the succession of Nizar and al-Musta‘li. Nizari and Musta‘li communities subsequently followed different historical lines; the Tayyibi tradition developed within the Musta‘li line. Claims about the rightful successor remain tradition-specific and should be attributed, not presented as uncontested consensus.
فاطمیان و اختلاف جانشینی
خلافت فاطمی (۹۰۹ تا ۱۱۷۱ میلادی) یکی از مهم‌ترین دوره‌های دولت‌داری اسماعیلیان در شمال افریقا و مصر بود. قاهره در ۹۶۹ تأسیس شد و الازهر و دیگر نهادهای علمی در تاریخ اندیشه این دوره نقش یافتند. پس از وفات المستنصر بالله در ۱۰۹۴، اختلاف بر سر جانشینی نزار و المستعلی به پیدایش مسیرهای نزاری و مستعلی انجامید؛ سنت طیبی بعدها در شاخه مستعلی توسعه یافت. درباره حقانیت جانشینی، روایت‌های مختلف باید به صاحبان آن نسبت داده شوند.
3. Alamut and the Nizari Ismaili state
1090–1256
Hasan-i Sabbah acquired the fortress of Alamut in 1090. Following the succession dispute of 1094, the Iranian Ismailis aligned with Nizar and a distinctive Nizari political and religious network developed across parts of Iran and Syria. The state fell to Mongol campaigns in 1256, but the community and its intellectual traditions did not disappear. Accounts portraying all Nizaris simply as legendary “assassins” need critical source analysis rather than repetition as fact.
دولت نزاری و قلعه‌های تاریخی
حسن صباح در سال ۱۰۹۰ قلعه الموت را به دست گرفت. پس از اختلاف جانشینی سال ۱۰۹۴، اسماعیلیان ایران از نزار حمایت کردند و شبکه‌ای از استحکامات و نهادهای سیاسی و مذهبی نزاری در ایران و سوریه شکل گرفت. این دولت در ۱۲۵۶ زیر حملات مغول پایان یافت، اما جامعه و سنت‌های فکری آن از میان نرفت. افسانه‌های رایج درباره «حشاشین» باید با منابع انتقادی تاریخی بررسی شوند.
4. Later history and the present
From regional communities to global diaspora
Following Alamut, Nizari communities continued in parts of Iran, Central Asia, South Asia and Syria, later expanding into East Africa, Europe, North America and elsewhere. Their histories and local practices are not uniform. In the contemporary Nizari Qasim-Shahi line, Prince Rahim Aga Khan V became the 50th hereditary Imam in February 2025, succeeding Prince Karim Aga Khan IV. This statement concerns that specific Nizari line, not every historical Ismaili branch.
میراث محلی و جامعه معاصر
پس از الموت، جوامع نزاری در ایران، آسیای میانه، جنوب آسیا و سوریه تداوم یافتند و در دوره‌های بعد در افریقای شرقی، اروپا، امریکای شمالی و مناطق دیگر نیز گسترش پیدا کردند. تاریخ و فرهنگ محلی این جوامع یکسان نیست. در سلسله امامت نزاری قاسم‌شاهی، شاهزاده رحیم آقاخان پنجم در فبروری ۲۰۲۵ به‌عنوان امام پنجاهم جانشین شاهزاده کریم آقاخان چهارم شد. این توضیح به همان سلسله مشخص مربوط است، نه تمام شاخه‌های تاریخی اسماعیلیه.
Continue the research · مسیرهای مطالعه
Scholarly sources and research boundaries · منابع و حدود دانش
Editorial note: This page is a secondary introduction, not original archival evidence. Historical beliefs and contested succession claims are attributed to their traditions; dates or identities lacking secure documentation require explicit uncertainty. Catalogued books are not automatically peer-reviewed or endorsed.
- St Andrews Encyclopaedia of Theology: Ismāʿīlī Shīʿism — academic historical and doctrinal overview.
- Institute of Ismaili Studies: The Ismaili Imamat — A Brief History — institutional narrative and chronology.
- IIS: Nizari Ismailis: History, Geography, and Beliefs — academic overview including Fatimids, Alamut and later communities.
- IIS: Prince Rahim Aga Khan V — official documentation for the contemporary Nizari Imamat.
- Farhad Daftary, The Isma'ilis (Cambridge University Press), chapter on the Alamut period — scholarly secondary source.
Read HSKRC editorial and source standards · Suggest a correction or primary source